مورفوژنز آنتروپيک و نئوژئومورفولوژی

سطح زمين تحت تاثير تغييرات بسيار زياد و دگرگونی‌های عميقی در نتيجه فعاليت‌های انسان، واقع شده است. پيش‌بينی می‌شود که اين سطح از تاثيرات انسان با تاثيرات ناشی از فرايندهای اصلی کلاسيک ژئومورفيک، مانند حمل و نقل رسوبات رودخانه‌ای برابر و همسان باشد. انسان، بسيار سريع به تغيير و دگرگونی چشم‌اندازهای جغرافيايی منجر می‌گردد و نتايج ناشی از اين تغييرات به طور مستقيم بر روی عموم مردم موثر می‌باشد.

تغيير چشم‌انداز انسانی يا آنتروپيک، سابقه‌ی زمين‌شناسی زيادی ندارد و ممکن است تحول بازگشت‌ناپذيری را به يک چشم‌انداز جديد و نو، متفاوت از آن‌چه که تاکنون داشته‌ايم تجربه کنيم. به همين دليل، پيش‌بينی خط‌سير چشم‌انداز آينده، اهميت فزاينده‌ای را در بر خواهد داشت.

چگونگی اين توصيفات قابل توجه است. به اين دليل که آغاز دوره‌ی زمين‌شناسی جديد يا دوره آنتروپوسن فرصت بی‌نظيری را برای جامعه‌ی ژئومورفولوژی فراهم می‌آورد. اين فرصت‌ها، مشکلات چالش‌انگيز، عقلانی و جديدی را به وجود می‌آورد، اکتشافات مهيج‌آوری که ژئومورفولوژی می‌تواند به طور محوری در مباحث پيش‌بينی‌های احتمالی آينده، مربوط به سطح زمين، شرکت جويد. شايد بتوان گفت که اين يک شانس بزرگ تلقی خواهد شد که بتوان دامنه‌ی علم ژئومورفولوژی را گسترش داد و فراتر از اين شرايط، موضوع مربوط به چشم‌انداز طبيعی وابسته در برخورد با رفتار انسان‌ها است

ادامه نوشته

ررسی نقش تنگه هرمز در موازنه قدرت ایران و غرب

تنكه هرمز یکی از آب‌راه‌هایی است که خلیج‌فارس و دریای عمان را به هم پیوند می‌دهد. ایران در بخش شمالی تنگه و عمان در بخش جنوبی آن واقع شده‌اند.از مجموع 90 طرح تفکیک تردد در سطح جهان، دو طرح آن به تنگةهرمز اختصاص دارد.

2). اهمیت ژئواستراتژیکی و ژئوپولیتیکی تنگه هرمز

منظور از دو اصطلاح ژئواستراتژی و ژئوپولیتیک، آن دسته از عوامل جغرافیایی است که بر افزایش یا کاهش قدرت کنش‌گران تأثیر می‌گذارد. از این نظر، تنگه هرمز یک موقعیت و عامل جغرافیایی خاص است که کنترل آن توسط هر بازیگری، سبب افزایش قدرت آن بازیگر می‌شود. دلیل این امر صدور بخش عمدة نفت مصرفی جهان، از طریق تنگةهرمز است.

روزانه به طور متوسط، 15 نفتکش از تنگه عبور و 17400000 بشکه از نفت خلیج فارس را به خارج حمل می‌کنند.1 این رقم در مورد تنگه ی مالاکا 13، باب المندب 5/3 و کانال سوئز 9/3 میلیون بشکه در روز است. بر این اساس، بیشترین مقدار نفت خلیج فارس به آمریکا، اروپا، ژاپن و چین، از طریق این تنگه حمل می شود؛ لذا امنیت عبور نفت از طریق این تنگه، برای اقتصاد جهانی اهمیت اساسی دارد. تنگه ی هرمز یکی از 9 آب‌راه کلیدی جهان است.2

در حوزة خلیج‌فارس، ذخایر عظیمی از نفت وجود دارند. کنترل این ذخایر، از نظر سنتی، عامل مهمی در توزیع قدرت بوده‌است. توضیح آن‌که هر کشوری که بتواند این ذخایر را کنترل و رقبایش را از آن محروم کند، بر قدرت خود افزوده‌است. به همین دلیل است که بریتانیا، آمریکا و زمانی فرانسه، در خاورمیانه سیاستی را در پیش گرفتند که به حق «دیپلماسی نفتی» خوانده می‌شد. نفت با استراتژی ملی و سیاست و قدرت جهانی عجین شده‌است.

میدان‌های جنگ جهانی اول نفت را بر صدر عناصر قدرت ملی نشاند. "کلمانسو" در جنگ جهانی اول گفت: «ارزش یک قطره نفت، برابر ارزش یک قطره خون سربازان ماست.»3 نفت هم‌چنین در تعیین سرنوشت جنگ جهانی دوم ، هم در خاور دور و هم در اروپا، نقشی اساسی ایفا نمود. یکی از استراتژی‌های آلمان و ژاپن در جنگ جهانی دوم، تصرف حوزه‌های نفتی بود که ناکام ماند.
تنگةهرمز یکی از نه آب‌راه کلیدی جهان است6 . روزانه 15 نفت‌کش از تنگةهرمز عبور می‌کنند. این نفت‌کش‌ها به طور متوسط 4/17 میلیون بشکه نفت را از تنگةهرمز به هند، چین، ژاپن اروپا و آمریکا حمل می‌کنند. مقدار نفتی که روزانه از طریق تنگه مالاکا، باب‌المندب و کانال سوئز حمل می‌شود به ترتیب عبارتند از 13، 5/3، 9/3 میلیون بشکه در روز است.

جنگ جهانی دوم زمانی به پایان رسید که مخازن سوخت آلمان و ژاپن خالی شد. تسلط متفقین بر نفت خلیج‌فارس، عامل مهم پیروزی آن‌ها در جنگ‌های جهانی اول و دوم بود. در رابطه با اهمیت ژئواستراتژیکی خلیج‌فارس و تنگةهرمز برای آمریکا، "نوام چامسکی" می‌نویسد: «آمریکا چهار هدف عمدة نفتی را در خلیج‌فارس دنبال می‌

ادامه نوشته

نقش استراتژيک تنگه هرمزنويسنده : دکتر منصور معظمي

وقتي از تنگه هرمز صحبت مي‌کنيم، منظور مجموعه‌اي است که به طور متوسط 16 تا 17 ميليون بشکه نفت در روز از طريق آن انتقال پيدا مي‌کند. نکته مهمي‌که لازم است به آن توجه شود اين است که روزانه 14 تانکر بزرگ نفتي به سمت درياي عمان عبور مي‌کنند. به واقع بيش از هشتاد و پنج درصد صادرات اين محموله‌ها که به سمت بازارهاي آسيايي مانند چين و کره و هند مي‌رود از اين مسير عبور مي‌کند. علاوه بر اين دوازده درصد نفت صادراتي به آمريکا از اين مسير عبور مي‌کند. هفتاد و هفت درصد از نفت صادراتي به آسيا به اين تنگه نيازمند است. هشتاد و هشت درصد نفت صادراتي به اروپا و دو تا سه درصد نفت صادراتي به خاورميانه و شمال آفريقا از تنگه هرمز عبور مي‌کند. اين آمار نشان مي‌دهد که تنگه هرمز يک گذرگه آبي بسيار استراتژيک براي مصرف کنندگان دنيا است. به اين مسئله اضافه کنيد که در سال 2011 مجموعا هفتاد و هفت ميليون تن ال ان جي يعني گاز مايع نيز از تنگه هرمز منتقل شده است. بنابراين علاوه بر مسئله انتقال نفت، تنگه هرمز از نظر انتقال ال ان جي هم بسيار اهميت دارد.

موقعيت تنگه هرمز به نحوي است که تانکرهاي با ظرفيت بسيار بزرگ را نيز حمل کنند. اين يک قابليت قابل توجه است. اگر به کشورهاي صادرکننده نفت حاشيه خليج فارس بنگريد، مي‌بينيد که همه اين کشورها ناچارند که نفت خود را از تنگه هرمز عبور دهند تا نفت توليدي را به مراکز صادراتي برسانند. آمار نشان مي‌دهد که ظرفيت توليد نفت عربستان سعودي در حال حاضر حدود ده ميليون بشکه در روز است و نزديک هفت و نيم تا هشت ميليون بشکه در روز صادر مي‌کند. ميزان وابستگي عربستان به تنگه هرمز نزديک به1/3 ميليون بشکه در روز است. ظرفيت توليد نفت عراق سه ميليون بشکه است و ميزان صادرات اين کشور دو ميليون و چهارصد هزار بشکه است و نزديک به يک ميليون و هفتصد هزار بشکه از طريق تنگه هرمز منتقل مي‌شود. امارات متحده عربي دو ميليون و هفتصد هزار بشکه ظرفيت توليد دارد، ميزان صادرات نفت اين کشور دو ميليون بشکه است و ميزان وابستگي اين کشور به تنگه هرمز ششصد و هشتادهزار بشکه در روز است. کويت دو و نيم ميليون بشکه ظرفيت توليد دارد و دو و يک دهم ميليون بشکه نفت صادر مي‌کند. تقريبا صد در صد وابستگي کويت براي انتقال نفت صادراتي به تنگه هرمز است. ظرفيت توليد نفت قطر يک و شش دهم ميليون بشکه در روز است که صادرات اين کشور يک و چهار دهم ميليون بشکه است و همه اين ميزان بايد از طريق تنگه هرمز منتقل شود.

ادامه نوشته